ในยุคที่เทคโนโลยีขับเคลื่อนครัวเรือนด้วยเตาแม่เหล็กไฟฟ้าและเปลวไฟจากแก๊สกระป๋อง แต่เชื่อหรือไม่ว่า เสน่ห์แห่งกลิ่นควันฟืนและไอร้อนระอุของเตาถ่าน ยังคงเป็นดีเอ็นเอที่แยกไม่ขาดจากวิถีวัฒนธรรมอาหารไทย-อีสาน และเตาดินปั้นไม่ใช่แค่อุปกรณ์หุงต้มธรรมดา แต่มันคือ Soft Power ระดับรากหญ้าที่เกิดขึ้นจากช่างฝีมือ และบ้านน้ำคำน้อย ตำบลน้ำคำใหญ่ อำเภอเมืองยโสธร ยังเป็นหมู่บ้านที่สืบทอดลมหายใจแห่งปัญญาให้ลุกโชนอย่างต่อเนื่อง

นางบาลเย็น คำอุเทน วัย 50 ปี หนึ่งในฟันเฟืองสำคัญที่สะท้อนภาพภูมิปัญญาท้องถิ่นได้เล่าให้ฟังว่า เตาของที่นี่มีเอกลักษณ์เฉพาะตัว ตั้งแต่การคัดเลือกวัตถุดิบ แต่ก่อนจะขุดดินในพื้นที่ริมแม่น้ำชี จังหวัดยโสธร แต่ปัจจุบันดินปนหินและทรายเยอะ จึงต้องไปเหมาแปลงดินที่อำเภอพนมไพร จังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งอยู่ฝั่งตรงข้ามของลำแม่น้ำชี โดยเจาะจงเลือกใช้เฉพาะดินชั้นที่ 2 เท่านั้น สำหรับเตาปั้นดินเผาของบ้านน้ำคำน้อยมีชื่อเรียกว่า เตาแก่นล่อน มีทั้งแบบใช้กับถ่านและฟืนท่อนใหญ่ นอกจากนี้ยังมีเตาอื่น ๆ ที่พัฒนาต่อยอดเพื่อให้ถูกใจผู้ใช้มากยิ่งขึ้น เช่น เตาชานที่ใช้ได้ทั้งฟืนและถ่าน ข้อดีของเตาชนิดนี้คือเก็บความร้อนได้ดี ทำให้ถ่านมอดช้ากว่าปกติ หรือถ้าเป็นแบบฟืน ถ่าน ธรรมดา อัดถัง เวลาใช้เตาชนิดนี้ไฟจะลุกเร็ว ให้ความร้อนเร็ว แต่ฟืนที่ใช้ก็หมดเร็วเช่นเดียวกัน เพราะมีช่องที่ลมพัดเข้าออกได้ง่าย ส่วนใครที่ชอบแบบแข็งแรงก็มีแบบเตาปูนปาด ที่เสริมลวดก่อนฉาบปิดด้วยปูนอีกชั้น สำหรับราคาเตาปั้นดินเผาที่นี่จะเริ่มต้นตั้งแต่ 85 บาท ขึ้นไป แล้วแต่ขนาดและรูปแบบ ส่วนราคาส่งจะเป็นอีกราคาขึ้นอยู่กับการตกลงกัน ซึ่งลูกค้าที่เข้ามาที่ร้าน จะมีทั้งผู้ที่เคยใช้เตาปูนก็จะเลือกซื้อเตาปูน เคยใช้เตาดินก็เลือกเตาดิน เคยใช้เตาประหยัดก็เลือกเตาประหยัด แต่บางคนที่มาที่ร้านแล้วเปลี่ยนใจเลือกลองทุกแบบก็มี

ซึ่งการเลือกใช้เตาดินเผาวันนี้ ไม่ใช่แค่การประหยัดพลังงานหรือเลือกอุปกรณ์ทำครัวชิ้นหนึ่ง หากแต่เป็นการร่วมโอบอุ้ม มรดกภูมิปัญญาช่างปั้นอีสาน ให้ยังคงส่งต่อความอบอุ่น เลี้ยงปากท้องผู้คน และจุดไฟแห่งวัฒนธรรมให้สว่างไสวต่อไป และหากใครสนใจสามารถติดต่อได้ที่ บ้านน้ำคำน้อย เลขที่ 271 หมู่ 2 ตำบลน้ำคำใหญ่ อำเภอเมืองยโสธร โทร 099-053-0077

#เล่าเรื่องเมืองยศ #ภูมิปัญญาชาวบ้าน #วิถีชุมชน #ช่างปั้นอีสาน #SoftPower #ทำอาหารเตาถ่าน #สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดยโสธร #ยโสธร