ความวิจิตรงดงามของปราสาทรวงข้าวขนาดใหญ่ ที่ประดับประดาด้วยมัดข้าวเปลือกอย่างประณีต คือสัญลักษณ์แห่งความอุดมสมบูรณ์และแรงศรัทธาของชาวอำเภอกุดชุม จังหวัดยโสธร ในงานประเพณี บุญคูณลาน ที่ไม่ใช่เพียงงานรื่นเริง แต่คือกุศโลบายของบรรพบุรุษตามวิถี ฮีต 12 คอง 14 เพื่อทำขวัญข้าวและบูชาพระแม่โพสพ หลังเสร็จสิ้นฤดูกาลเก็บเกี่ยว
นายบุญส่ง มาตขาว ประธานกลุ่มเกษตรอินทรีย์ อ.กุดชุม จ.ยโสธร เปิดเผยว่า สมัยก่อนต่างคนต่างหมู่บ้านทำ โดยตั้งแต่สมัยเป็นเด็กผมจะเห็นพ่อแม่ลากเกวียนนำข้าวมาเตรียมเก็บไว้ในเล้า (ยุ้งฉาง) ซึ่งจะเก็บรวมไว้นอกเล้าก่อนจนกว่าจะถึงเดือนสาม จึงจะเปิดประตูเล้าเพื่อนำข้าวเข้าไปเก็บไว้ เพราะฉะนั้นทุกคนในครอบครัวจะได้รับประทานข้าวที่อยู่นอกเล้า และเมื่อถึงเดือนสาม ก็จะมีพิธีบายศรีสู่ขวัญข้าว สู่ขวัญวัวควาย จากนั้นจึงจะเปิดประตูเล้าเพื่อนำข้าวขึ้นเก็บ ซึ่งในอดีตชาวนาจะมีกฎเกณฑ์ที่เคร่งครัด เช่น หากยังไม่ถึงเดือน 3 หรือตรงกับวันศีลดับ จะไม่มีการตักข้าวออกจากเล้าเด็ดขาด เพราะเชื่อว่าจะทำให้ข้าวไม่เจริญงอกงาม แต่เมื่อระบบธุรกิจเข้ามามีบทบาท การทำเกษตรเน้นการตลาดนำการผลิต ชาวนาจำนวนมากต้องรีบนำข้าวไปขายทันทีหลังเก็บเกี่ยว ทำให้พิธีกรรมอันศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้ค่อยๆ เลือนหายไปจากสังคม
และเพื่อให้ลมหายใจของวัฒนธรรมยังคงอยู่ ชาวอำเภอกุดชุมจึงได้ประยุกต์ประเพณีดั้งเดิม ผสมผสานกับวิถีเกษตรอินทรีย์ ให้คนรุ่นใหม่ได้มาสัมผัสและเรียนรู้
นายบุญส่ง มาตขาว ประธานกลุ่มเกษตรอินทรีย์ฯ กล่าวเพิ่มเติมว่า ในช่วงหลังมานี้อำเภอกุดชุมได้มีการประยุกต์เอาประเพณีบุญคูณลาน ที่เป็นวิถีวัฒนธรรมดังเดิมมาประยุกต์กับสภาพปัจจุบันให้คนรุ่นใหม่ได้เห็นได้เรียนรู้ และใส่ใจกับวิถีวัฒนธรรมฮีต 12 คอง 14 เกษตรอินทรีย์วิถีกุดชุม เพื่อที่จะได้สืบทอดต่อไป ซึ่งวันนี้ถือเป็นโอกาสดี ที่ทำให้เกิดการรวมกลุ่มกันทำกิจกรรม ให้ลูกหลานได้มาดูวิถีวัฒนธรรม มาดูปราสาทรวงข้าว ดูการจัดเตรียมกิจกรรมอื่น ๆ อีกมากมาย และตนเองในฐานเกษตรกร และเป็นชาวบ้านในพื้นที่รู้สึกภาคภูมิใจและดีใจเป็นอย่างมาก ได้เห็นทุกภาคส่วนให้ความสำคัญและมาช่วยกันขับเคลื่อนตรงนี้
งานบุญคูณลาน ที่อำเภอกุดชุม วันนี้ จึงเป็นมากกว่าพิธีกรรม แต่คือพื้นที่เชื่อมต่อระหว่างคนรุ่นเก่าและคนรุ่นใหม่ ให้ร่วมกันรักษา จิตวิญญาณแห่งข้าว และวิถีเกษตรอินทรีย์ ให้ยั่งยืนคู่กับจังหวัดยโสธรตลอดไป
#เล่าเรื่องเมืองยศ #สำนักงานประชาสัมพันธ์จังหวัดยโสธร #ยโสธร #บุญคูณลาน #กุดชุม